10 năm ngày mất của Tố Hữu


"Đừng chào tôi bằng bác, chỉ có Bác Hồ thôi". Tố Hữu đã nói như vậy khi đến thăm FPT một buổi sáng năm 1999. Đó là lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng tôi được gặp ông. Và lời dặn đầu tiên của ông  đã làm tôi trào nước mắt. Cũng như cách đây hơn 30 năm, tôi đã khóc khi nghe thơ ông: "Bác đã đi rồi sao Bác ơi".  Bây giờ ai sẽ viết thơ tiễn đưa ông?

Phải chăng là ngẫu nhiên khi đại diện cho thế hệ Việt nam ưu tú nhất của thế kỷ 20 oai hùng và bi thương bước sang thế kỷ 21 là một vị tướng và một nhà thơ: Tố Hữu và Võ Nguyên Giáp. Bây giờ nhà thơ đã ra đi, còn lại một mình vị tướng già "đầu bạc". Lịch sử đang dần nhường chỗ cho huyền thoại.

Tôi không biết bình thơ, nhưng tôi biết những câu thơ của ông đã góp phần hình thành cái "tôi" mà tôi đang sống hôm nay. Và qua tôi, một phần các con tôi sau này.
Làm sao mà tôi có thể quên được:
Luợm ơi, còn không?
Em nằm trên lúa
Tay nắm chặt bông
Lúa thơm mùi sữa
Hồn bay giữa đồng.
hay
Đi đi em, can đảm bước chân lên
ừ đói khổ đâu phải là tội lỗi

Để rồi bước vào tuổi thanh niên ngông nghênh với triết lý

Dậy mà đi
Ai chiến thắng mà không hề chiến bại
Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần

tưởng rằng sẽ khôn ra theo thời gian. Nhưng sao vẫn xúc động vẫn bồi hồi với những giai điệu

Bao nhiêu năm qua dân ta sống không nhà
Bao nhiêu năm qua dân ta chết xa nhà
Dậy mà đi! Dậy mà đi!
Dậy mà đi hỡi đồng bào ơi.

Sống ở nước Nga vĩ đại, thơ ông cũng đã giúp tôi đồng cảm với những câu thơ, bài hát Nga trong chiến tranh Vệ quốc, vì tôi đã cảm thấy chúng quen thuộc từ lâu:

Em ơi đợi anh về
Đợi anh về em nhé...
...Bạn cũ viếng hồn anh
Yên nghỉ nấm mồ xanh
Nâng chén tình dốc cạn
Thì em ơi mặc bạn
Đợi anh, anh lại về.

Thơ ông đã dạy cho tôi biết yêu đất nước Việt nam. Đã thôi thúc tôi đi lên Việt Bắc, để xem "Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi", để thấy "Rừng cọ, đồi chè đồng xanh ngào ngạt"  để xuôi mãi theo quốc lộ 1 qua  "Nam, Ngãi, Bình, Phú, Khánh Hoà", lên với "Sông Hương, Bến Hải, Cửa Tùng". Để về thăm  "Trường sơn Đông nắng Tây mưa. Ai chưa đến đó như chưa hiểu mình"

Thế hệ của chúng tôi là thế hệ giao thời, có thể nói là không may mắn. Khi chúng tôi lớn lên, đất nước đã bước qua những trang sử hào hùng nhất. Khi mà
Ta sẵn sàng hiến trái tim ta
Cho tổ quốc và cho tất cả
...
Dù mưa nắng trái đất tròn vẫn đẹp
Đời yêu ta, ta phải sống cho đời
Chúng tôi được đào tạo theo một lý tưởng và rồi được quăng ra một thực tế phũ phàng khác. Chúng tôi phải bươn chải, nhưng chúng tôi chẳng thể nào khác được.
Thơ của Tố Hữu là thơ lịch sử nhưng không bao giờ cũ vì nó tạo ra lịch sử, mang người đọc về lịch sử ấy, rồi mới đắm người đọc trong thơ. Hình như đó là nhận xét của Trần Đăng Khoa trong "Chân dung và Đối thoại"

Vĩnh biệt Tố Hữu, người đã dạy cho tôi biết nâng niu một thế kỷ rực rỡ Việt nam.

Hỡi các chị, các anh
Trên chiến trường ngã xuống
Máu của các chị các anh đã không uổng
Đã xanh tươi đồng ruộng Việt nam
Mường Thanh, Hồng Cúm, Him Lam
Hoa mơ lại trắng, vườn cam lại vàng

11/12/2002



Bến Bình Ca: Nắng chói sông Lô, hò ô tiếng hát

Comments

Popular posts from this blog

CHÂN ÂM LÀ GÌ

Tam Thanh Đạo Quán

Tampa